ثبت موضوع تا دفاع از پایان‌نامه در سامانه ایرانداک و پژوهشیار
چرا باید این راهنما را بخوانید؟
اگر در مرحله‌ای از پایان‌نامه گیر کرده‌اید و زمان برایتان بحرانی شده، این راهنما دقیقاً برای شماست. فرآیند پایان‌نامه در ایران دارای گلوگاه‌های مشخصی است که اگر از قبل نشناسید، ممکن است هفته‌ها یا ماه‌ها از دست بدهید.
نکته حیاتی: فرآیند پایان‌نامه در دانشگاه‌های دولتی (سراسری) و دانشگاه آزاد تفاوت‌های اساسی دارد. اگر در دانشگاه آزاد تحصیل می‌کنید، تقریباً تمام مراحل از طریق سامانه پژوهشیار انجام می‌شود و مراجعه حضوری ضرورتی ندارد. این راهنما هر دو مسیر را پوشش می‌دهد.
| موضوع | دانشگاه دولتی (سراسری) | دانشگاه آزاد |
|---|---|---|
| سامانه اصلی ثبت | سامانه گلستان + ایرانداک (sabt.irandoc.ac.ir) | پژوهشیار (ris.iau.ac.ir) — انحصاری |
| سامانه همانندجویی | ایرانداک (tik.irandoc.ac.ir) | پژوهشیار (متصل به ایرانداک) + سمیم نور |
| مراجعه حضوری | معمولاً لازم است | غیرحضوری — همه‌چیز الکترونیک |
| پیشینه پژوهش | ایرانداک (pishineh.irandoc.ac.ir) | ایرانداک (pishineh.irandoc.ac.ir) — همچنان الزامی |
نکته مهم: در دانشگاه آزاد، پژوهشیار به سامانه همانندجو در مرکز ایرانداک متصل شده است و تمامی پروپوزال‌ها و رساله‌ها باید تاییدیه عدم مشابهت را از این طریق دریافت کنند. از سال ۱۴۰۱، دانشگاه آزاد یک سامانه مشابهت‌یاب یکپارچه نیز راه‌اندازی کرده که با مؤسسه نور (سمیم نور) نیز همکاری دارد.
نقشه کلی فرآیند: ۵ ایستگاه اصلی
فرآیند پایان‌نامه در ایران معمولاً از ۵ ایستگاه اصلی تشکیل شده است:
۱. انتخاب موضوع و استاد راهنما
۲. نگارش و تصویب پروپوزال
۳. ثبت در سامانه‌ها و همانندجویی (ایرانداک / پژوهشیار / سمیم نور)
۴. نگارش فصول پایان‌نامه
۵. همانندجویی نهایی و دفاع
نکته حیاتی: دانشجو در طول این مسیر حداقل ۵ بار باید به سامانه‌های ثبت مراجعه کند. هر یک از این مراحل می‌تواند ۲۴ تا ۷۲ ساعت زمان ببرد. اگر این را از قبل بدانید، می‌توانید برنامه‌ریزی فوری خود را دقیق‌تر تنظیم کنید.
ایستگاه اول: انتخاب موضوع و استاد راهنما
در دانشگاه دولتی:
۱. گواهی پیشینه پژوهش را از سامانه پیشینه ایرانداک (pishineh.irandoc.ac.ir) دریافت کنید تا مطمئن شوید موضوع شما تکراری نیست.
۲. استاد راهنما و مشاور را انتخاب کنید. توجه: ظرفیت هر استاد محدود است.
۳. فرم «تعیین استاد راهنما» را تکمیل و به گروه آموزشی ارائه دهید.
در دانشگاه آزاد:
۱. وضعیت تحصیلی خود را در آموزشیار چک کنید. تنها دانشجویان دارای وضعیت مجاز (بدون بدهی شهریه، بدون منع آموزشی) امکان ثبت پروپوزال در پژوهشیار را دارند.
۲. وارد سامانه پژوهشیار به آدرس ris.iau.ac.ir شوید.
۳. درخواست استاد راهنما را ثبت کنید. نکته بسیار مهم: تا زمانی که درخواست استاد راهنما به طور کامل تایید نشود (تایید استاد + تایید مدیر گروه)، بخش ثبت پروپوزال برای شما فعال نخواهد شد.
۴. گواهی پیشینه پژوهش را از pishineh.irandoc.ac.ir دریافت کنید. این مرحله حتی در دانشگاه آزاد نیز همچنان از طریق ایرانداک انجام می‌شود.
چطور «فوری» انجامش دهیم؟
گلوگاه اصلی: پیدا کردن موضوعی که هم تکراری نباشد، هم استاد راهنما ظرفیت داشته باشد، هم با علاقه شما جور باشد. در دانشگاه آزاد، تا درخواست استاد راهنما تایید نشود، هیچ کاری نمی‌توانید بکنید.
سرویس فوری: بررسی پیشینه در ایرانداک، پیشنهاد ۲-۳ موضوع جایگزین، هماهنگی با استاد راهنما برای تصویب سریع، و پیگیری تایید مدیر گروه.
زمان عادی: ۲–۴ هفته | زمان فوری: ۳–۷ روز کاری
ایستگاه دوم: نگارش و تصویب پروپوزال
چه باید کرد؟
در دانشگاه دولتی:
۱. فرم پروپوزال را از سایت دانشگاه دانلود و تایپ کنید.
۲. پروپوزال را در سامانه ایرانداک ثبت کنید.
۳. پروپوزال را به همراه فرم تعیین استاد راهنما به مدیر گروه تحویل دهید تا در شورای گروه طرح شود.
۴. کد رهگیری ایرانداک را دریافت کنید (sabt.irandoc.ac.ir).
در دانشگاه آزاد:
۱. پس از تایید کامل درخواست استاد راهنما، بخش ثبت پروپوزال در پژوهشیار برای شما فعال می‌شود.
۲. پروپوزال را در قالب فرمت استاندارد دانشگاه آزاد تکمیل و در پژوهشیار بارگذاری کنید.
۳. پروپوزال برای استاد راهنما/مشاور ارسال می‌شود و پس از تایید آن‌ها، به مدیر گروه می‌رود.
۴. همانندجویی پروپوزال: پروپوزال باید تاییدیه عدم مشابهت را دریافت کند. این کار از طریق پژوهشیار (که به ایرانداک متصل است) انجام می‌شود.
۵. پس از طرح در شورای تخصصی گروه و تنظیم صورتجلسه، پروپوزال تصویب می‌شود.
چطور «فوری» انجامش دهیم؟
گلوگاه دوم: کیفیت پروپوزال و تطابق آن با فرمت مورد انتظار استاد راهنما و گروه. در دانشگاه آزاد، درصد همانندجویی در پژوهشیار ممکن است سختگیرانه‌تر از ایرانداک باشد.
سرویس فوری: آماده‌سازی پروپوزال در قالب استاندارد دانشگاه، همزمان پیش بردن فرآیند ثبت در ایرانداک/پژوهشیار.
زمان عادی: ۲–۳ هفته | زمان فوری: ۵–۱۰ روز
ایستگاه سوم: همانندجویی — تفاوت‌های حیاتی سامانه‌ها
اینجاست که مهم‌ترین بخش این راهنما شروع می‌شود. در دانشگاه آزاد، بسته به واحد دانشگاهی و مقطع تحصیلی، ممکن است همانندجویی از یکی از این سامانه‌ها خواسته شود:
🔍 سامانه‌های همانندجویی قابل استفاده
| سامانه | کاربری اصلی | ویژگی‌ها | الزامی برای |
|---|---|---|---|
| پژوهشیار (ris.iau.ac.ir) | دانشگاه آزاد — انحصاری | متصل به ایرانداک؛ سختگیرانه‌تر از ایرانداک؛ سامانه مشابهت‌یاب یکپارچه اختصاصی دانشگاه آزاد | اکثر واحدهای دانشگاه آزاد |
| ایرانداک (tik.irandoc.ac.ir) | همه دانشگاه‌های دولتی | فقط روش‌های کاراکتری و کلمه‌به‌کلمه؛ پایگاه اصلی پایان‌نامه‌های کشور | دانشگاه‌های دولتی |
| سمیم نور (samimnoor.ir) | دانشگاه آزاد + دانشگاه‌های علوم اسلامی | پایگاه عظیم: ۶۵ هزار جلد کتاب، ۱۶۰ هزار پایان‌نامه، ۱ میلیون مقاله، ۴ میلیون صفحه وب؛ اولین سامانه شناسایی سرقت علمی در کشور | برخی واحدهای دانشگاه آزاد (بسته به اعلام دانشگاه) |
چرا این تفاوت مهم است؟
اول: در دانشگاه آزاد، پژوهشیار اولویت اول است. حتی اگر ایرانداک تاییدیه بدهد، پژوهشیار ممکن است رد کند چون سختگیرانه‌تر عمل می‌کند.
دوم: دانشگاه آزاد از اسفند سال گذشته تفاهم‌نامه‌ای با مؤسسه نور (سمیم نور) منعقد کرده تا فرآیند مشابهت‌یابی را تکمیل‌تر کند. بنابراین ممکن است برخی واحدها هر دو سامانه (پژوهشیار + سمیم نور) را بخواهند.
سوم: سمیم نور خروجی رسمی PDF ارائه می‌دهد که می‌تواند به عنوان مستند قابل استناد در پرونده پژوهشی شما درج شود.
چطور «فوری» انجامش دهیم؟
گلوگاه سوم: اگر پروپوزال یا پایان‌نامه شما در پژوهشیار یا سمیم نور رد شود، باید متن را کامل بازنویسی کنید — نه اینکه فقط چند کلمه را عوض کنید. چون این سامانه‌ها الگوریتم‌های پیشرفته‌تر دارند.
سرویس فوری: رفع مشابهت‌یابی مخصوص پژوهشیار و سمیم نور — نه فقط ایرانداک. یعنی متن باید طوری بازنویسی شود که هم در پژوهشیار و هم در سمیم نور درصد پایین بیاید.
زمان عادی: ۱–۲ هفته | زمان فوری: ۲–۴ روز
ایستگاه چهارم: نگارش فصول پایان‌نامه
چه باید کرد؟
پس از تصویب پروپوزال، حداقل ۳ ماه (در دانشگاه آزاد حداقل ۶ ماه) باید بگذرد تا بتوانید درخواست دفاع دهید. در این فاصله باید فصول پایان‌نامه را بنویسید. ساختار معمول:
-
فصل اول: مقدمه
-
فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش
-
فصل سوم: روش‌شناسی
-
فصل چهارم: یافته‌ها
-
فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری
چطور «فوری» انجامش دهیم؟
گلوگاه چهارم: نگارش فصل دوم (ادبیات پژوهش) معمولاً بیشترین زمان را می‌برد، چون نیاز به جستجوی گسترده و خلاصه‌سازی منابع دارد.
سرویس فوری: نگارش فوری فصول بر اساس موضوع و منابع کلیدی، در قالب منسجم و آماده ارائه.
زمان عادی: ۴–۸ هفته | زمان فوری: ۲–۴ هفته
ایستگاه پنجم: همانندجویی نهایی و دفاع
چه باید کرد؟
در دانشگاه دولتی:
۱. همانندجویی پایان‌نامه را از tik.irandoc.ac.ir دریافت کنید.
۲. گواهی ثبت پایان‌نامه را از sabt.irandoc.ac.ir بگیرید.
۳. درخواست دفاع را در سامانه گلستان ثبت کنید.
۴. یک نسخه از پایان‌نامه را همراه فرم «پیشنهادنامه دفاع» به استاد راهنما تحویل دهید.
۵. تاریخ دفاع توسط گروه تعیین می‌شود.
در دانشگاه آزاد:
۱. همانندجویی نهایی: کل پایان‌نامه را از طریق پژوهشیار (و در صورت نیاز سمیم نور) ارسال کنید.
۲. ثبت گزارش پیشرفت در پژوهشیار — در دانشگاه آزاد، گزارش‌های مرحله‌ای در پژوهشیار ثبت می‌شوند.
۳. درخواست مجوز دفاع را در پژوهشیار ثبت کنید. پس از تایید استاد راهنما، گروه، و شورای پژوهشی، مجوز دفاع صادر می‌شود.
۴. جلسه دفاع برگزار می‌شود. امور پژوهش هر دانشکده از طریق پژوهشیار هماهنگی رزرو سالن و صورتجلسه دفاع را انجام می‌دهد.
۵. ثبت نهایی پایان‌نامه — هم در پژوهشیار و هم در ایرانداک (برای دریافت کد رهگیری نهایی).
چطور «فوری» انجامش دهیم؟
گلوگاه پنجم (آخرین و حساسترین): اگر همانندجویی نهایی در پژوهشیار یا سمیم نور بالای حد مجاز باشد، دفاع شما به تعویق می‌افتد. در دانشگاه آزاد، دو بار رد شدن در همانندجویی معمولاً به معنای تعویق دفاع به نیم‌سال بعد است.
سرویس فوری: رفع مشابهت‌یابی نهایی از هر دو سامانه (پژوهشیار + سمیم نور)، صفحه‌آرایی و قالب‌بندی استاندارد، تهیه پاورپوینت دفاع، و آماده‌سازی فایل نهایی برای ثبت در پژوهشیار و ایرانداک.
زمان عادی: ۱–۲ هفته | زمان فوری: ۳–۵ روز
جدول جمع‌بندی: زمان عادی در مقابل زمان فوری
| مرحله | زمان عادی | زمان فوری | گلوگاه کلیدی |
|---|---|---|---|
| انتخاب موضوع + استاد راهنما | ۲–۴ هفته | ۳–۷ روز | ظرفیت استاد راهنما و عدم تکرار موضوع |
| نگارش + تصویب پروپوزال | ۲–۳ هفته | ۵–۱۰ روز | کیفیت پروپوزال و تطابق با فرمت |
| همانندجویی پروپوزال | ۱–۲ هفته | ۲–۴ روز | درصد مشابهت و اصلاحات |
| نگارش فصول | ۴–۸ هفته | ۲–۴ هفته | فصل دوم (ادبیات پژوهش) |
| همانندجویی نهایی + دفاع | ۱–۲ هفته | ۳–۵ روز | قالب‌بندی و مشابهت‌یابی نهایی |
جدول تفکیکی: چه زمانی سراغ کدام سامانه برویم؟
| مرحله | دانشگاه آزاد | دانشگاه دولتی |
|---|---|---|
| ثبت موضوع و پروپوزال | پژوهشیار (ris.iau.ac.ir) | گلستان + ایرانداک (sabt.irandoc.ac.ir) |
| پیشینه پژوهش | ایرانداک (pishineh.irandoc.ac.ir) | ایرانداک (pishineh.irandoc.ac.ir) |
| همانندجویی پروپوزال | پژوهشیار (+ سمیم نور در برخی واحدها) | ایرانداک (tik.irandoc.ac.ir) |
| همانندجویی نهایی | پژوهشیار (+ سمیم نور در برخی واحدها) | ایرانداک (tik.irandoc.ac.ir) |
| ثبت کد رهگیری نهایی | ایرانداک + پژوهشیار | ایرانداک |
| مجوز دفاع و صورتجلسه | پژوهشیار (انحصاری) | گلستان + گروه آموزشی |
سه اصل طلایی برای «فوری» کار کردن
اصل اول: موازی‌سازی، نه سریال‌سازی
بسیاری از دانشجویان مراحل را یکی پس از دیگری انجام می‌دهند. این بزرگترین اشتباه است. در حالی که پروپوزال شما در ایرانداک/پژوهشیار در حال بررسی است (۴۸–۷۲ ساعت)، می‌توانید فصل دوم را شروع کنید. در حالی که همانندجویی پروپوزال در جریان است، می‌توانید قالب‌بندی پایان‌نامه را آماده کنید.
اصل دوم: شناخت دقیق گلوگاه‌ها
هر مرحله یک گلوگاه دارد که اگر از آن عبور نکنید، بقیه مراحل متوقف می‌شوند:
-
گلوگاه ۱: استاد راهنما — اگر پاسخگو نباشد، هیچ کاری نمی‌توانید بکنید
-
گلوگاه ۲: فرمت پروپوزال — اگر با فرمت دانشگاه نخواند، برمی‌گردد
-
گلوگاه ۳: درصد همانندجویی — اگر بالا باشد، باید از صفر اصلاح کنید
-
گلوگاه ۴: زمان انتظار اجباری — بین تصویب پروپوزال و دفاع حداقل ۳ ماه (آزاد: ۶ ماه) فاصله است
-
گلوگاه ۵: تایید نهایی استاد راهنما — آخرین امضا همیشه سخت‌ترین است
اصل سوم: مستندسازی همه‌چیز
هر ایمیلی که به ایرانداک/پژوهشیار می‌زنید، هر فرمی که به گروه تحویل می‌دهید، هر پیامکی که از استاد راهنما می‌گیرید — اسکرین‌شات بگیرید. در فرآیند فوری، اگر مشکلی پیش بیاید، این مستندات تنها راه اثبات شماست.
سه اصل طلایی مخصوص دانشجویان دانشگاه آزاد
اصل اول: پژوهشیار را جدی بگیرید — سختگیرتر از ایرانداک است
برخلاف تصور رایج، پژوهشیار فقط یک سامانه اداری نیست. این سامانه الگوریتم‌های مشابهت‌یاب پیشرفته‌تری دارد و درصد تشابه بالاتری نسبت به ایرانداک نشان می‌دهد. اگر متن خود را فقط برای ایرانداک آماده کنید، احتمالاً در پژوهشیار رد می‌شوید.
اصل دوم: سمیم نور را نادیده نگیرید
اگر دانشگاه شما سمیم نور را هم قبول می‌کند، حتماً قبل از ارسال نهایی، یک بار در سمیم نور هم چک کنید. دلیل: پایگاه سمیم نور شامل ۶۵ هزار جلد کتاب و ۱۶۰ هزار پایان‌نامه است که ممکن است منابعی داشته باشد که در ایرانداک یا پژوهشیار وجود ندارد.
اصل سوم: همه‌چیز در پژوهشیار قابل پیگیری است
در دانشگاه آزاد، هیچ نیازی به مراجعه حضوری مکرر نیست. تمام مکاتبات از طریق بخش «مکاتبات پژوهشیار» انجام می‌شود. اگر با مشکلی مواجه شدید، اول از طریق پژوهشیار مکاتبه کنید — این مکاتبات مستند می‌شوند و در پرونده شما ثبت می‌گردند.
سوالات پرتکرار (FAQ)
۱. آیا می‌توانم بدون تایید استاد راهنما، پروپوزال ثبت کنم؟
خیر. در هر دو سیستم (گلستان و پژوهشیار)، تا زمانی که درخواست استاد راهنما تایید نشود، بخش ثبت پروپوزال برای شما فعال نمی‌شود.
۲. تفاوت همانندجویی پژوهشیار با ایرانداک چیست؟
پژوهشیار سختگیرانه‌تر است و ممکن است درصد تشابه بالاتری نشان دهد. اگر متن شما در ایرانداک ۱۰٪ باشد، ممکن است در پژوهشیار بالاتر نمایش داده شود.
۳. سمیم نور چه فرقی با ایرانداک دارد؟
سمیم نور پایگاه گسترده‌تری از کتاب‌ها و پایان‌نامه‌ها دارد و اولین سامانه شناسایی سرقت علمی در کشور است. خروجی آن قابل استناد رسمی است.
۴. اگر در همانندجویی رد شوم، چقدر زمان از دست می‌دهم؟
هر بار ارسال و دریافت نتیجه حداقل ۲۴ تا ۷۲ ساعت زمان می‌برد. اگر دو بار پشت سر هم رد شوید، ممکن است دفاع شما به نیم‌سال بعد موکول شود.
۵. حداقل زمان بین تصویب پروپوزال و دفاع چقدر است؟
در دانشگاه دولتی حداقل ۳ ماه و در دانشگاه آزاد حداقل ۶ ماه.
۶. آیا می‌توانم همه مراحل را خودم انجام دهم؟
بله، اما اگر زمان برایتان بحرانی است، شناخت گلوگاه‌ها و موازی‌سازی کلید اصلی است. سرویس‌های فوری دقیقاً همین کار را برای شما انجام می‌دهند.
جمع‌بندی: چه زمانی باید سراغ سرویس فوری بروید؟
اگر در یکی از این سه وضعیت هستید، همین حالا باید اقدام کنید:
۱. موضوع تصویب شده اما پروپوزال هنوز آماده نیست — زمان طلایی شما در حال از دست رفتن است.
۲. پروپوزال تصویب شده اما فصل‌ها عقب افتاده — با سرعت عادی نمی‌رسید.
۳. همه‌چیز آماده است اما همانندجویی یا قالب‌بندی مشکل دارد — دفاع شما در خطر تعویق است.
سرویس «انجام فوری» به معنای دور زدن قوانین نیست. به این معناست که کسی که مسیر را بلد است، گلوگاه‌ها را می‌شناسد، و می‌داند کدام کار را می‌توان موازی پیش برد، زمان شما را ذخیره می‌کند. در فرآیند پایان‌نامه، زمان گران‌ترین منبع است — و هیچ‌کس نمی‌تواند زمان از دست رفته را برگرداند.
خدمات تخصصی tootweb.ir
اگر می‌خواهید در کمترین زمان ممکن از هر یک از این مراحل عبور کنید، تیم توت‌وب با تسلط کامل بر:
-
✅ سامانه پژوهشیار دانشگاه آزاد
-
✅ سامانه ایرانداک (ثبت، پیشینه، همانندجویی)
-
✅ سامانه سمیم نور
-
✅ فرمت‌های استاندارد دانشگاه‌های دولتی و آزاد
آماده ارائه خدمات فوری به شماست. کافی است همین حالا با ما تماس بگیرید و مرحله‌ای که در آن گیر کرده‌اید را بگویید.
📞 مشاوره رایگان — پاسخگویی فوری 09309071077
سؤالی داری یا می‌خوای این کار رو برات انجام بدیم؟
ثبت درخواستمقالات مرتبط
مراحل ثبت پروپوزال در سامانه پژوهشیار دانشگاه آزاد
راهنمای گام‌به‌گام ثبت پروپوزال در سامانه پژوهشیار ثبت پروپوزال در پژوهشیار یک فرآیند چندمرحله‌ای…
راهنمای جامع: از ثبت موضوع تا تصویب پروپوزال پایان‌نامه
ثبت موضوع تا تصویب پروپوزال پایان‌نامه ثبت موضوع و پروپوزال، سرنوشت‌سازترین مراحل پایان‌نامه شماست. اگر این…